• Κασσάνδρα Κουσούλη

Τα "ζελεδάκια" της θάλασσας

Ενημερώθηκε: Ιουλ 27

Οι μέδουσες είναι θαλάσσια ασπόνδυλα οι οποίες απαντώνται σε όλες τις θάλασσες του κόσμου. Διαθέτουν σημαντική ενεργητική κίνηση αλλά η εξάπλωσή τους εξαρτάται ουσιαστικά από τα θαλάσσια ρεύματα. Οι περισσότερες μέδουσες ζουν δυόμισι μήνες, ωστόσο υπάρχει ένα είδος που μπορεί να ζήσει μέχρι 30 χρόνια και ένα άλλο είδος το οποίο είναι αθάνατο, το Turritopsis nutricula!

Το σώμα των μεδουσών αποτελείται κατά 95% από νερό, έχει σχήμα καμπάνας και παράγει μια ζελατινώδη ουσία. Δεν έχουν καρδιά, εγκέφαλο, οστά και αίμα, αλλά το νευρικό τους σύστημα είναι αυτό που τους επιτρέπει να αντιλαμβάνονται ερεθίσματα, όπως φως ή οσμή και να αντιδρούν γρήγορα σε αυτά.

Στην περιφέρεια έχουν πλοκάμια και αισθητήρια όργανα. Το κάθε πλοκάμι καλύπτεται με κύτταρα, που καλούνται κνιδοκύτταρα τα οποία περιέχουν δηλητήριο μπορώντας έτσι να τσιμπήσουν για να σκοτώσουν τη λεία τους, συνήθως μικρά ψάρια ή ζωοπλαγκτόν.

Αξιοσημείωτο είναι ότι σε μερικές χώρες του Ειρηνικού (Ιαπωνία-Κίνα) μετά από κατάλληλη επεξεργασία, οι μέδουσες χρησιμοποιούνται ως τροφή!


Στις ελληνικές θάλασσες εμφανίζονται μεγάλοι πληθυσμοί μεδουσών (οι μέδουσες ζουν σε ομάδες) με μια περιοδικότητα 10-12 ετών, παρόμοια με αυτήν που έχει παρατηρηθεί άλλωστε και σε άλλες μεσογειακές χώρες. Οι περισσότερες όμως από τις μέδουσες που ζουν στις ελληνικές θάλασσες δεν είναι τσούχτρες...

Τσούχτρες ονομάζουμε μόνο μερικά είδη μέδουσας, οι οποίες με το τσίμπημά τους προκαλούν κυρίως οξύ πόνο στον άνθρωπο.

Oι μέδουσες που συναντάμε πιο συχνά στην Ελλάδα είναι η Aurelia aurita, η Cotylorhiza tuberculata, η Rhizostoma pulmo και η Pelagia noctiluca. Συνολικά έχουν παρατηρηθεί 17 μέδουσες στις ελληνικές θάλασσες οι οποίες κατατάσσονται στις παρακάτω κατηγορίες:


1. Οι ακίνδυνες

  • Blue button - Porpita porpita,

  • By-the-wind sailor - Velella velella,

  • Many-ribbed jellyfish - Aequorea forskalea και

  • Warty comb jelly - Mnemiopsis leidyi


2. Αυτές που προκαλούν ήπιο τσίμπημα

  • Barrel jellyfish - Rhizostoma pulmo,

  • Fried egg jellyfish - Cotylorhiza tuberculata,

  • Moon jelly - Aurelia aurita και

  • White-spotted jellyfish - Phyllorhiza punctata

3. Αυτές που προκαλούν δυνατό τσίμπημα το οποίο ενδεχομένως να αφήσει και κάποιο σημάδι στο σώμα

  • Cigar jellyfish - Olindias muelleri,

  • Compass jellyfish - Chrysaora hysoscella,

  • Marine stinger (ή και sea wasp) - Carybdea marsupialis,

  • Nomad jellyfish - Rhopilema nomadica,

  • Pink meanie - Drymonema dalmatinum,

  • Portuguese man-of-war - Physalia physalis,

  • Purple-striped jellyfish - Pelagia noctiluca,

  • Upside-down jellyfish - Cassiopea andromeda


Τι κάνουμε αν μας τσιμπήσει τσούχτρα;

  1. Βγαίνουμε από την θάλασσα χωρίς πανικό

  2. Αφαιρούμε τα πλοκάμια με κάποιο ύφασμα

  3. Ξεπλένουμε με θαλασσινό νερό (Δεν ξεπλένουμε με γλυκό νερό γιατί με τον τρόπο αυτό οδηγείτε σε απελευθέρωση μεγαλύτερης ποσότητας δηλητηρίου, από τα υπεύθυνα κύτταρα)

  4. Ρίχνουμε ξύδι, το οποίο αποτρέπει την περαιτέρω απελευθέρωση δηλητηρίου

  5. Στη συνέχεια μουλιάζουμε το σημείο που σας τσίμπησε η τσούχτρα μέσα σε ζεστό νερό για τουλάχιστον 20 λεπτά

  6. Κάνουμε επαλείψεις με μία αντισταμινική κρέμα

  7. Τέλος, σε περίπτωση αναφυλακτικής αντίδρασης, πάμε στο Κέντρο Υγείας στο οποίο μας χορηγούν αδρεναλίνη.


Τι συμπτώματα προκαλεί το τσίμπημα της τσούχτρας;

Όταν κάποιος τσιμπηθεί από τσούχτρα, χρειάζεται απαραίτητα πρώτες βοήθειες. Τα τσιμπήματα των μεδουσών γενικά δεν είναι θανατηφόρα. Εμφανίζουν όμως συμπτώματα όπως: Οξύ πόνο, Πρήξιμο, Κοκκίνισμα του δέρματος, Ναυτία, Πτώση πίεσης, Ταχυκαρδία, Κεφαλαλγία, Σπασμός των βρόγχων και Δύσπνοια!


Ο καλύτερος τρόπος αποφυγής τσιμπήματος από την μέδουσα, είναι να μην μπαίνουμε στη θάλασσα όταν έχουμε πληροφορίες ότι εμφανίστηκαν μέδουσες.

Ο Δύτης και εκπαιδευτής Μιχάλης Μπιτζηλαίος, στο βυθό των Δικαστικών συνοδευόμενος από μια εντυπωσιακών μεγάλων διαστάσεων Rhizostoma pulmo

Γιατί παρατηρείται αύξηση του πληθυσμού των μεδουσών;

Οι ερευνητές του ΕΛΚΕΘΕ (Ελληνικό Κέντρο Θαλασσίων Ερευνών) σημειώνουν πως η ενίσχυση της εμφάνισης σμηνών μεδουσών τα τελευταία χρόνια σε παγκόσμιο επίπεδο, ενδεχομένως αποτελεί την απόκριση στις συσσωρευτικές επιπτώσεις ορισμένων ανθρωπογενών επιδράσεων, με σημαντικότερες την κλιματική αλλαγή (αυξημένη θερμοκρασία της θάλασσας) και την υπεραλίευση. Επιπλέον, ορισμένοι ερευνητές υποστηρίζουν ότι, αν η κλιματική αλλαγή συνεχιστεί στον ίδιο ρυθμό, πολύ σύντομα θα βλέπουμε μέδουσες στη λεκάνη της Μεσογείου καθ’ όλη τη διάρκεια του χρόνου.


Η ομάδα στο Facebook Μέδουσες και Τσούχτρες στην Ελλάδα - Jellyfish in Greece καταγράφει τις μέδουσες στη χώρα μας - ο καθένας μας μπορεί να βοηθήσει προσθέτοντας φωτογραφία της μέδουσας που έχει δει στην περιοχή μας.

Ας κάνουμε μια προσπάθεια να μειώσουμε το φόβο μας προς τις μέδουσες με το να είμαστε επιφυλακτικοί και επίσης να μην ξεχνάμε ότι εμείς μπαίνουμε στο σπίτι τους, όχι αυτές στο δικό μας!!!



Κασσάνδρα Κουσούλη

Γεωπόνος-Ιχθυολόγος





Πηγές: www.biodiversitygr.org/ medlabgr.blogspot.com/ boatfishing.gr/ wikipedia.org


Cover pic: John Kowitz

+30 6972244897

Μαραθώνας

©2019 by We Love Marathon. Proudly created with Wix.com

  • Black Pinterest Icon