Ποδηλασία στον Πύργο Οινόης - Φράγμα Μαραθώνα
- Σόνια Γεροδήμου
- πριν από 3 ώρες
- διαβάστηκε 6 λεπτά
Ένα καλά κρυμμένο μυστικό μόλις 5 λεπτά με το αυτοκίνητο από το χωριό του Μαραθώνα, μια φύση που συναντάς μόνο σε βόρειες περιοχές της χώρας μας! Η περιοχή του φαραγγιού της Οινόης πέρα από την εντυπωσιακή φυσική ομορφιά, έχει να επιδείξει έναν μεσαιωνικό πύργο, τα κατάλοιπα ενός αρχαίου ναού (το ιερό του Πυθίου Απόλλωνος), το γραφικό ξωκλήσι των Αγίων Αποστόλων και το σπήλαιο του Πανός!
Στην απογευματινή ποδηλασία του Σαββάτου, διάλεξα το «μονοπάτι της φύσης» καθώς το «μονοπάτι πολιτισμού 4» είναι πλέον παραμελημένο και αν εξαιρέσεις την εκκλησίτσα και τον πύργο, τα υπόλοιπα δεν είναι επισκέψιμα ενώ το μονοπάτι εκείνο μικρό και δύσβατο.
Ο Πύργος της Οινόης
Σημείο εκκίνησης είναι ο Πύργος της Οινόης, αφού ακριβώς μπροστά υπάρχει ένα εμφανές πλάτωμα, ιδανικό για παρκάρισμα. Από εδώ ξεκινούσε η επίσημη αντιπροσωπεία για τους Δελφούς και εδώ έζησε ο πλούσιος γαιοκτήμονας και ρήτορας, Ηρώδης ο Αττικός.
Ξεκίνησα λοιπόν αρχικά να δω από κοντά τον εντυπωσιακό επιβλητικό μεσαιωνικό πύργο που στεκόταν μπροστά μου.
Πύργος, φτιαγμένος από λίθους και πλίνθους, ύψους 11,5 μ., καλοδιατηρημένος, ορθώνεται στη μέση ενός όμορφου τοπίου. Χτίστηκε το 1250 μ.Χ. από τον Όθων Δελαρός (Othon de la Roche), γενάρχη του ελληνικού κλάδου του ομώνυμου οίκου ευγενών από τη Βουργουνδία. Ο Όθωνας έφτασε στην Ελλάδα κατά τη διάρκεια της Δ΄ Σταυροφορίας, το 1204 μ.Χ., και έγινε άρχοντας του Δουκάτου των Αθηνών και Θηβών, μίας πανίσχυρης δυναστείας στην Ελλάδα η οποία έλεγχε την Αττική, τη Θήβα αλλά και τα περίχωρά της όπως το Άργος, το Ναύπλιο, τη Λιβαδειά και τη Σαλαμίνα.
Σε αντίθεση με τον Όθωνα, ο αδελφός του Λουδοβίκος πτώχευσε στη Γαλλία καθώς αποδείχτηκε ανάξιος διαχειριστής της τεράστιας εξουσίας που του δόθηκε εκεί και όταν περιήλθε σε δεινή θέση τα μέλη της οικογενείας του αναζήτησαν καταφύγιο στον Όθωνα στην Ελλάδα.
Το μίσος όμως μεταξύ αδελφών έμεινε στην ιστορία ως «η κατάρα των Ντε Λα Ρος» γιατί κανένας απόγονός τους δεν κατάφερε να έχει καλές σχέσεις με τα αδέλφια του...
Ο Όθων, ως Μέγας Κύρης των Αθηνών ήταν αυταρχικός, ειρωνικός και αγενής απέναντι στους χωρικούς δημιουργώντας μια αντιπάθεια προς το πρόσωπό του που είχε ως αποτέλεσμα να προσπαθήσουν να τον δηλητηριάσουν. Αργότερα έκρινε πως πρέπει να τον διαδεχτεί ο γιος του Γουίδων και αυτός επέστρεψε μαζί με τη γυναίκα του στο Παρίσι, όπου έζησε μέχρι το τέλος της ζωής του. Το Δουκάτο των Αθηνών γνώρισε μεγάλη ανάπτυξη, όταν στέφθηκε ο δεύτερος δούκας των Αθηνών, ο Γουίδων Δελαρός (Guy I de la Roche 1205–1263) ο οποίος μέσα σε λίγα χρόνια έγινε από τους πλουσιότερους ηγεμόνες της εποχής. Η δύναμη και η επιρροή της οικογένειας αυξήθηκε και στα χρόνια της φραγκοκρατίας ήταν μία από τις μεγαλύτερες οικονομικές δυνάμεις στα Βαλκάνια και τη Μικρά Ασία. Επέκτειναν την περιουσία τους, αγόρασαν κτήματα στην Ανατολική Αττική και είχαν ως υποτακτικούς χιλιάδες χωρικούς.
Ο Πύργος μάλλον χρησίμευε για την εποπτεία των κτημάτων της περιοχής και ήταν σε λειτουργία ως την κατάληψη των Αθηνών από τους Οθωμανούς, το 1456. Δεν είναι γνωστό πότε ο πύργος εγκαταλείφθηκε ακριβώς και αν χρησιμοποιήθηκε στις μετέπειτα μάχες των Ελλήνων κατά των Τούρκων. Παρά το πέρασμα του χρόνου, συνεχίζει να στέκεται επιβλητικός στον Μαραθώνα, και θυμίζει την πλούσια ιστορία της περιοχής.
Η Ποδηλασία
Ξεκίνησα την ποδηλασία, πεζοπορώντας τον ελαφρώς ανηφορικό χωματόδρομο που βρίσκεται παραδίπλα από τον πύργο, ένα σχετικά εύκολο μονοπάτι που όμως σε κάποια σημεία όπως στην αρχή, το έδαφός του είναι αρκετά βραχώδες με κοφτερές πέτρες.
Το πήγαινε είναι γενικά ανηφορικό όμως το ξεκούραστο κατηφορικό γύρνα θα σε ανταμείψει!
Το ποδήλατό μου ήταν "τύπου mountain", κάτι που με δυσκόλεψε - σίγουρα ένα καθαρόαιμο mountain θα βγάλει τη διαδρομή πολύ πιο όμορφα, ενώ ιδανικά θα πρότεινα να έχεις μια σαμπρέλα σε περίπτωση που σου κοπεί το λάστιχο στις πέτρες.
Τα παπούτσια μου φυσικά ήταν αθλητικά αλλά θα προτιμούσα να είχα πάρει τα τύπου gore-tex για μεγαλύτερη σταθερότητα στο έδαφος.
Το καπέλο και το αντιηλιακό (και νερό) είναι απαραίτητα καθώς ειδικά η αρχή της διαδρομής περιλαμβάνει ένα αρκετά μεγάλο κομμάτι με χαμηλή βλάστηση η οποία δεν προσφέρει κάποια σκιά τις ηλιόλουστες ημέρες.
Η σήμανση δυστυχώς είναι ελλιπείς καθώς καμία συντήρηση της διαδρομής δεν έχει γίνει εδώ και πολλά χρόνια. Παρ' όλα αυτά δεν χάθηκα καθόλου καθώς το μονοπάτι είναι ξεκάθαρο.
Με την είσοδο στο φαράγγι, ύστερα από περίπου ένα χιλιόμετρο, εμφανίζονται τα ψηλά πλατάνια και το τρεχούμενο νερό είναι παντού. Εκεί έκανα μία πρώτη στάση για να δροσιστώ στο μικρό συντριβανάκι και έβγαλα όμορφες αναμνηστικές φωτογραφίες. Συνέχισα και έπειτα περίπου από μισή ώρα βρέθηκα σε ένα σταυροδρόμι, όπου αριστερά οδηγεί ψηλά στο φράγμα ενώ δεξιά συνεχίζει το χωμάτινο μονοπάτι.
Το σταυροδρόμι - οι 2 επιλογές
Δεξιά: μετά από λίγα μέτρα τελειώνει η διαδρομή φτάνοντας στη βάση του φράγματος. Η περίφραξη που θα συναντήσεις μπροστά σου, δεν σου επιτρέπει δυστυχώς να συνεχίσεις και να φτάσεις στο αντίγραφο του Θησαυρού των Αθηναίων που βρίσκεται στη βάση του φράγματος. Η πόρτα ανοίγει μόνο κατόπιν συνεννόησης με την ΕΥΔΑΠ, με αποστολή email στο pubrel@eydap.gr ή ένα τηλεφώνημα στο 210-7495420. Όπως και να χει κάτω από το εντυπωσιακό μαρμάρινο Φράγμα του Μαραθώνα μπορείς να ξαποστάσεις και να κάνεις το διάλειμμά σου, που μόνο στη σκέψη ότι συγκρατεί 12.000.000 m³ τόνους νερού, σου δημιουργεί μία αίσθηση δέους και θαυμασμού γ' αυτό το έργο που κατασκευάστηκε στη χώρα μας πριν 100 χρόνια!
Αριστερά προς τα πάνω για να φτάσεις στο φράγμα κάθε αυτό, κάτι και το οποίο επέλεξα. Ο δρόμος ασφάλτινος φαρδύς, πολύ ανηφορικός και για να είμαι ειλικρινής μετά από τόση ώρα δεν είχα κουράγια για πετάλι (εκτός και αν είσαι αθλητής ποδηλάτης φυσικά), οπότε ανέβηκα με τα πόδια.
Μετά από περίπου δέκα λεπτά περπάτημα, φτάνεις σε ένα σημείο που αριστερά βρίσκεται ένα κάθετα απότομο χωμάτινο μονοπάτι. Αν δεν το παρατηρήσεις, όπως εγώ, θα φτάσεις μετά από λίγο πάνω σχεδόν στο φράγμα, μπροστά από τη χαρακτηριστική κλειστή μπλε πόρτα. Κοίταξε πίσω σου και θα δεις πεντάκαθαρα μπροστά σου το ανηφορικό χωμάτινο μονοπάτι, και σε 3 λεπτά είσαι εκεί.
Εδώ αναγκαστικά πήρα το ποδήλατο στα χέρια και έκανα κάτι τύπου αναρρίχηση για ένα δεκάλεπτο. Εγώ μπροστά και το ποδήλατο 90 μοίρες κάθετο για να μη γλιστρήσει πίσω. Στο τέλος της απότομης αυτής ανηφόρας, έστριψα δεξιά και μετά από λίγο βρέθηκα σε ένα άνοιγμα, πάνω στον κεντρικό ασφάλτινο δρόμο της Λ. Λίμνης Μαραθώνος. Λίγο πιο κάτω και ξεπροβάλλει η εντυπωσιακή λίμνη Μαραθώνα!
Μία ενδιαφέρουσα πρόταση για διάλειμμα είναι να πας για φαγητό σε μία από τις 2 εξαιρετικές Aργεντίνικες ταβέρνες (!) που βρίσκονται 5-10 λεπτά απόσταση από το φράγμα: το Argentina και το Matambre. Φρόντισε να έχεις καλέσει νωρίτερα (και μία μέρα αν είναι για ψήσιμο κρέατος) για να σου έχουν έτοιμο το φαγητό. 
Εγώ όμως πήρα το δρόμο της επιστροφής καθώς δεν είχα πολύ περιθώριο χρόνου και είχε αρχίσει να πέφτει ο ήλιος. Η διαδρομή που κατέγραψα με το smart watch είναι δυστυχώς, μόνο ο γρήγορος δρόμος της επιστροφής και λείπει το "πήγαινε" δύσκολο ανηφορικό κομμάτι.
Το σήμα τηλεφώνου είναι ασθενές σε αρκετά σημεία, οπότε κατέβασε τον χάρτη στο κινητό σου
Στην απότομη κατηφόρα χρειάστηκα ένα τέταρτο για να κατέβω, έχοντας εδώ το ποδήλατο πλάγια μου, και πατώντας συνεχώς τα φρένα. Η διαδρομή μέχρι το «συντριβανάκι» μου φάνηκε τώρα πολύ πιο εύκολη, χωρίς όμως να αφήνω το ποδήλατο ελεύθερο να αναπτύξει φουλ ταχύτητα.
Κάλυψα 9 χλμ. σε περίπου 3 ώρες (μαζί με τα διαλείμματα) ενώ οι θερμίδες που έκαψα ανήλθαν στις 800!
Σε περίπτωση που είσαι κάτοικος των βορείων προαστίων, η διαδρομή μπορεί να γίνει προφανώς και αντίστροφα, με έναρξη και τερματισμό στο Φράγμα Μαραθώνα. Σε αυτή την περίπτωση μπορείς να παρκάρεις το αυτοκίνητό σου στο κλειστό Φράγμα Καφέ και να κάνεις στα μέσα της διαδρομής το διάλειμμά σου για ένα σνακ στο χωριό του Μαραθώνα, περίπου ένα τέταρτο με το ποδήλατο από τον Πύργο της Οινόης.
Το εκκλησάκι των Αγίων Αποστόλων
Επιστρέφοντας στη βάση, επισκέφτηκα την Εκκλησία των Αγίων Αποστόλων. Το ειδυλλιακό σημείο στο οποίο βρίσκεται το εκκλησάκι και ο παραπλήσιος αμφιθεατρικός χώρος αποτελεί αφορμή για την τέλεση πολλών μυστηρίων.
Η ιδιαίτερη σημασία του ναού βρίσκεται στο ότι φιλοξενείται στον ίδιο ακριβώς χώρο με τον αρχαίο ναό του Πυθίου Απόλλωνος: μόλις λίγα μέτρα μακρύτερα εντοπίζονται τα απομεινάρια του αρχαίου αυτού λατρευτικού κέντρου μισοβυθισμένα στον πυκνό υδροβιότοπο. Αναλόγως θυμίζω πως σε μικρή απόσταση βρίσκεται και το σπήλαιο του Πανός που κατά τον 5ο αιώνα π.Χ. υπήρξε ένας ιδιαίτερης σημασίας θρησκευτικός τόπος για τους Αθηναίους. Από τούτα προκύπτει πως η παρουσία του ναού των Aγίων Αποστόλων στο σημείο σχετίζεται κυρίως με την ύπαρξη των αρχαίων αυτών ιερών και την πρακτική «εξαγνισμού» των τόπων αυτών μέσα από την ίδρυση χριστιανικών ναών. Με τον τρόπο αυτό πιστευόταν πως έτσι διώκονταν τα πανάρχαια ειδωλολατρικά πνεύματα που κατοικούσαν ανελλιπώς ως δαίμονες μέσα στα χαλάσματα των παλαιών τους ιερών... 
Ο χώρος είναι υπέροχος για να κάνεις μία τελευταία αποχαιρετιστήρια στάση, να δεις τις φωτογραφίες και να βγάλεις πρόγραμμα για την επόμενη εκδρομή σου - προτείνω μία πεζοπορία με την οικογένειά σου, καθώς είναι από τα λίγα δροσερά μονοπάτια με τρεχούμενα νερά και σκιά από τα πλατάνια που θα βρεις στην Αττική!
Φωτογραφίες: Ευχαριστούμε τους εθελοντές φωτογράφους μας Hugo Varvoglis, Christos Maletsikas (drone) και Stelios Mantaleros για την παροχή του φωτογραφικού υλικού.
Η φύση μετά τις πυρκαγιές του 2024 έχει επανέλθει εντυπωσιακά. Ωστόσο, το μονοπάτι παρουσιάζει έντονες διαβρώσεις, με αποτέλεσμα η διάσχισή του με ποδήλατο να είναι ιδιαίτερα δύσκολη – απαιτείται επαγγελματικός εξοπλισμός για off-road biking.
Σχόλια